Aditz-moduak: helburua, ezezko iritzia, baldintza
-tzeko, dadin, -(e)nik: zuzentasunean gehien begiratzen diren hiru egitura, eta haien akats ohikoenak.
Zuzentasunak % 26 balio du idazmenean, eta aztertzaileek bereziki begiratzen dute mendeko perpausak ondo eraikitzen dituzun. Hiru egitura dira gehien agertzen direnak, eta akats ohikoenen iturria: helburua, ezezko iritzia eta baldintza.
Helburua: -tzeko ala subjuntiboa?
- Subjektu bera bada: -tzeko. «Euskara ikasten ari naiz azterketa gainditzeko.»
- Subjektu desberdina bada: aditzoina + subjuntiboa + -(e)n. «Bilera aldatu dugu denek parte har dezaten.»
- Akats ohikoa: «denek parte hartzeko» (subjektu desberdina) → «denek parte har dezaten».
Ezezko iritzia: -(e)nik
- Uste dut, badakit, esan du + -(e)la: «Uste dut arrazoia duzula.»
- Ez dut uste, ez dakit, ez da egia + -(e)nik: «Ez dut uste arrazoia duzunik.»
- Galderetan ere bai: «Uste duzu inork ulertuko duenik?»
Baldintza: ba- / -(e)z gero
- «Etortzen bazara, deitu.» / «Etorriz gero, deitu.» (biak zuzenak).
- Ezezkoan: «Etortzen ez bazara» / «etorri ezean».
- Hipotetikoa: «Etorriko bazina, poztuko nintzateke.» (baldintza ez-erreala).
Hiru akats, esaldi batean
Ahulagoa: Ez dut uste udalak ondo egin duela, eta herritarrek parte hartzeko, bilerak arratsaldez egin beharko lituzke.
Hobea: Ez dut uste udalak ondo egin duenik, eta herritarrek parte har dezaten, bilerak arratsaldez egin beharko lituzke.
«Ez dut uste» + -(e)nik; eta helburuaren subjektua (herritarrak) eta esaldi nagusiarena (udala) desberdinak direnez, subjuntiboa.
Praktika
Erantzun, eta ikusi zergatik den zuzena edo okerra.
Gogoratu
- Subjektu bera: -tzeko; desberdina: subjuntiboa.
- Ezezko iritzia: -(e)nik.
- Berrikusi idazlanaren amaieran: bilatu «ez dut uste» eta «-tzeko».