Edukira joan

Distraktoreen tranpak

Aukera okerrak ez daude zoriz idatzita: ezagutu bost tranpa ohikoenak.

Aukera anitzeko galderetan, aukera okerrak irakurlea engainatzeko diseinatuta daude. Tranpa-motak ezagutzen badituzu, azkarrago eta ziurtasun handiagoz baztertuko dituzu.

Satorran, aukera oker bakoitzak bere tranpa-mota du izendatuta, eta emaitza-orrian ikus dezakezu zein tranpatan erortzen zaren gehien.

Bost tranpa ohikoenak

  • Orokortzea: testuak «batzuk» dio, eta aukerak «guztiak». Kontuz «beti», «inoiz», «erabat», «gehienak» eta «soilik» bezalako hitzekin.
  • Hitz-tranpa: testuko hitz bera agertzen da, baina beste esanahi batekin edo beste testuinguru batean.
  • Kontrakoa: aukerak testuak dioenaren aurkakoa dio. Irakurri arretaz ezezkoak, eta «ordea», «baina» eta «aitzitik» bezalako loturak.
  • Iritziak nahastuta: egileak eta aipatutako pertsonak ez dute gauza bera pentsatzen. Galdetu beti: nork dio hau?
  • Egia erdia eta testutik kanpokoa: testuan egia da, baina ez da galderaren erantzuna; edo logikoa dirudi, baina testuak ez du esaten.

Adibide praktikoa

Testua: «Udalak dio bidegorriak segurtasuna hobetu duela. Txirrindularien elkarteak, berriz, uste du oraindik bide gehiegi daudela autoekin partekatuta.»

Galdera: «Zer uste du txirrindularien elkarteak?»

a) Bidegorriak segurtasuna hobetu duela. b) Autoekin partekatutako bideak gehiegi direla oraindik. c) Bide guztiak autoekin partekatuta daudela.

  1. 1a) Iritziak nahastuta: hori udalak dio, ez elkarteak. «Berriz» lokailuak bi iritziak kontrajartzen ditu.
  2. 2c) Orokortzea: «gehiegi» ez da «guztiak».
  3. 3b) Zuzena: elkartearen iritzia, beste hitz batzuekin.

Praktika

Erantzun, eta ikusi zergatik den zuzena edo okerra.

1. galdera
1

Testua: «Langile batzuek nahiago dute etxetik lan egin.» Aukera: «Langileek nahiago dute etxetik lan egin.» Zein tranpa da?

2. galdera
2

Testua: «Ministroak dio neurria eraginkorra izango dela; kazetariak, aldiz, zalantzan jartzen du.» Galdera: «Zer uste du kazetariak?» Aukera: «Neurria eraginkorra izango dela.» Zein tranpa da?

3. galdera
3

Testua: «Egileak dio, ministroaren iritzia gorabehera, neurria ez dela eraginkorra.» Aukera: «Egilearen ustez, neurria eraginkorra da.» Zein tranpa da?

4. galdera
4

Testua: «Proiektuak bi milioi euroko kostua izan du, aurreikusitakoa baino gehiago.» Galdera: «Zergatik kritikatu dute proiektua?» Aukera: «Beste herri batzuetan ere egingo dutelako.» Zein tranpa da?

Gogoratu

  • Kontuz «beti», «guztiak», «soilik» eta «erabat» bezalako hitzekin.
  • Galdetu beti: nork dio hau?
  • Testuko hitz berak susmagarriak dira.
Laguntzaileak kontuan hartuko du zure gomendioetan.